EDEM | Erken Destek Eğitim Merkezi

Taktil sistem ve İşlemleme Bozuklukları

Taktil sistem ve İşlemleme Bozuklukları

Taktil ifadesi kullanıldığında aklımıza dokunma duyusu gelir. Dokunsal sistem, ağız içini de kapsamak üzere derideki bütün ağları kapsar. Taktil sistem oldukça karmaşıktır. Merkezi sinir sistemine giden taktil girdinin ( uyaranın) farklı tipleri sinir sisteminde işlemlenir. Bu nedenle çocuk taktil inputun bir formunu iyi tolere edebilirken başka bir uyaran tarafından rahatsız olabilir. Taktil input formlarını çevreden aldıkça, beyin bunu deneyimler ve inputun nereden ( el, ayak, sırt, tüm vücut ve kombinasyonları) algılandığını işlemler. Beyin, belli bir emirle taktil uyaranı işlemlemeyi ve tolere etmeyi öğrenir. Bu özellikle taktil defansiflik gösteren çocuklarda önemli bir bilgidir. Bu durum yemek seçiciliği olan ve beslenme problemi yaşayan çocuklarda önemli bir durumdur.

Taktil defansifliği, kaçınması olan çocuklar, dokunma duyusuna hassastırlar ve günlük sıradan aktivite deneyimlerde kolayca korku, endişe ve şaşkınlık hissederler. Bu duyusal kaçınma çocuğun oyun becerilerinde, öğrenme ve sosyal etkileşimlerde katılımını engeller.

Total taktil vücut aktiviteleri duyu bütünlemede ve taktil sistemin terapötik gelişimi için çok güçlü ve önemli aktivitelerdir. Ayrıca taktil oyunların şu sırayla oynanması geçiş ve tolerasyon açısından daha iyi olabilir. Kuru dokulu materyallerle başlayıp, tolerasyon arttıkça kuru olmayan fakat cilde de yapışmayan, daha sonra kirli ve dağınık oyunlar tercih edilmelidir.

Bunların yanı sıra çocuklar dünyayı tanımak için çeşitli hislere ihtiyaç duyarlar. Duyusal açlık duyan çocuklar diğerlerine göre derin basınca ve ten temasına daha çok gereksinim duyarlar. Yoğun olarak ve düşüncesizce başkalarını rahatsız eden belli yüzeyleri ve dokuları arayabilir. Çocuğun taktil arayış göstermesinin amacı sinir sisteminin ihtiyacı olan gerekli duyusal girdiyi almaktır.

Aşağıdaki tabloda taktil kaçınma ve arayış davranışlarının bir kısmı yer almaktadır.

TAKTİL KAÇINMA DAVRANIŞLARI TAKTİL ARZU DAVRANIŞLARI
Belli dokular ve giysilerden kaçınma,Dağınık ve kirli oyundan kaçınma veya sevmemeDar, dikişli veya alışık olmadığı dokulara sahip bazı giysilerden rahatsız olmaSon derece hassas olmaYüzünü ve ellerini yıkamayı sevmemeSarılmaktan ve fiziksel temastan kaçınmaKalabalıktan dolayı kaygılı olmaÇok hafif dokunmaya karşı endişeli ve uyarılmış olmaSaç tarama, yıkama ve kurulamayı sevmemeYemek seçmeParmak ucu yürüyüşü tercih etmeYalın ayak yürümek istememe  Dar giysiler tercih etmeHer zaman kirli, dağınık görünmeBaşkalarının ona dokunduğunun farkında  olmamaYüksek ağrı toleransıDüşük uyarı kontrolü- her şeyi dokunma dokunma gibi algılamaVibrasyonu çok istemeDiğer çocukların canını yakma, vurma, çimdiklemeSürekli etraftaki şeylere dokunmaTatlı, tuzlu gibi bazı güçlü tatları istemeAğızlarında sürekli nesne olması

Kaynaklar:

http://asensorylife.com/tactile-play-and-activities.html

http://www.atri.org/articles/TactileFinal.pdf

http://www.sensory-processing-disorder.com/tactile-defensiveness.html

http://lemonlimeadventures.com/tactile-sensory-processing/

Write your comment Here

X